Wiercenie i struganie cz.2

Autor mechanika-obrobka.pl


Napisane 2017-09-28 22:09:29


Wiercenie i struganie cz.2

Narzędzia wiertarskie

Wiertła mogą być jednoostrzowe, dwu-, trzy- i wieloostrzowe - wszystko zależne od przeznaczenia. Ze względu na konstrukcję można dzielić je na kręte, piórkowe, do głębokich otworów itd.

Wiertła kręte – zalicza się do narzędzi punktowych wieloostrzowych - ze względu na charakterystykę pracy. Ze względu na sposób montażu należą do narzędzi trzpieniowych. Część robocza składa się z dwóch śrubowo ułożonych zwojów, które są zakończone w przedniej części ostrzami. Część chwytowa ma najczęściej kształt stożkowy lub walcowy.

Geometria wiertła krętego

geometria wiertła krętego
Tak jak w przypadku zdzieraka prostego zostało już wspomniane - każdy narzędzie cechuje jego geometria i budowa, powyżej widać rysunek narzędzia najczęściej stosowanego w operacjach wiertarskich, czyli wiertło i jego budowa: 1 – główna krawędź skrawająca, 2 – pomocnicza krawędź skrawająca, 3 – krawędź poprzeczna (ścin), 4 – powierzchnia przyłożenia, 5 – rowek wiórowy, 6 – pomocnicza powierzchnia przyłożenia (łysinka), 7 – rdzeń, 8 – chwyt walcowy, 9 – zabierak, 10 – chwyt stożkowy morse’a, 11 – płetwa.

wiertło kręte
Wygląd wiertła krętego

Wiertła kręte są podstawowym rodzajem narzędzi przeznaczonych do wykonywania otworów walcowych, ich zastosowanie można określić następująco:

  • wiercenie otworów „na gotowo” (nieprzeznaczonych do późniejszej obróbki wykańczającej)

  • wiercenie otworów przeznaczonych do wykańczania innymi metodami

  • wiercenie otworów pod gwint

Wiertła piórkowe – w przeciwieństwie do wierteł krętych należą do narzędzi specjalnych. Głównym ich zastosowaniem jest wykonywanie otworów walcowych o bardzo małej głębokości (zwłaszcza w twardych materiałach), a w szczególności otworów o bardzi małych średnicach maksymalnie do 0,8mm.

Wiertła do głębokich otworów – do obróbki otworów głębokości do stosunku 10d (średnica) można stosować np. wiertła z wywierconymi otworami na ciecz chłodzącą, która jest doprowadzana do strefy skrawania.

Wiertła działowe – najstarsze i najprostsze narzędzie do wykonywania otwrów głębokich. Praca wiertła działowego jest dosyć ciężka i sposób użycia nie należy do najprostszych - dlatego aktualnie nie są zbyt chętnie stosowane.

wiertła do głębokich otworów
Wiertła do głębokich otworów

Wiertła lufowe – do wiercenia otworów bardzo głębokich (15-100d - średnica). Wiertło to składa się z trzech części. Część robocza wykonana jest ze stali szybkotnącej lub z węglików spiekanych. Druga część - rura cienkościenna ze stali stopowej i chwytu ze stali niestopowej jakościowej. Mogą pracować w sposób ciągły dzięki doprowadzeniu pod wysokim ciśnieniem chłodziwa - w korpusie wiertła jest wykonany specjalny otwór.

Wiertła rurowe – stosowane są do wiercenia głębokich otworów o średnicy od około 45 mm aż do wymiarów największych, długość wiercenia może być bardzo znaczna, dochodząca nawet do kilkudziesięcy metrów - ich budowa na to pozwala.

wiertła rurowe
Przykłady wierteł rurowych

Nawiertaki przeznaczone do wykonywania nakiełków w jednym zabiegu. Rozróżnia się nawiertaki do nakiełków zwykłych oraz nakiełków chronionych.

nawiertak
Nawiertak

Pogłębiacze narzędzia służące do obróbki powierzchni cylindrycznych, czołowych lub stożkowych już w wcześnie wykonanym otworze. Zależnie od kształtu wykonywanych pogłębień rozróżniamy pogłębiacze czołowe, stożkowe i różne.

pogłebiacz
Pogłębiacz stożkowy

Rozwiertaki narzędzie przeznaczone do poprawy jakości i parametrów otworu. Rozróżnia się rozwiertaki zdzieraki i wykańczaki.

rozwiertak
Rozwiertak

Gwintowniki – narzędzia przeznaczone do wykonywania gwintów wewnętrznych w otworach. Są to narzędzia kształtowe wieloostrzowe o liczbie ostrzy równej liczbie rowków wiórkowych. Obróbkę gwintu można wykonać w 1,2 lub 3 przejściach w zależności od gwintowników. 

gwintowniki
Gwintowniki

Struganie i dłutowanie teoria

strugarka poprzeczna
Strugarka poprzeczna

Struganie jest sposobem obróbki, w którym zarówno ruch narzędzia jak i obrabianego przedmiotu są ruchami prostoliniowymi. Ze względu na to czy ruchem głównym jest ruch narzędzia, czy przedmiotu, rozróżnia się struganie poprzeczne i wzdłużne.

Rodzaje strugania w zależności od kierunku ruchu narzędzia:

  • pionowe narzędzie przemieszcza się w płaszczyźnie pionowej względem przedmiotu obrabianego – nazywane dłutowaniem (A)
  • poziome narzędzie przemieszcza się w płaszczyźnie poziomej względem przedmiotu obrabianego (B)

struganie poprzeczne i wzdłużne
Podział strugania

Kolejnym istotnym podziałem jest podział ze względu na kinematykę wykonywanych ruchów. Podział kinematyczny strugania to podział na struganie wzdłużne i poprzeczne. W struganiu poprzecznym ruchem głównym jest ruch narzędzia, a ruchem posuwowym (skokowym) ruch przedmiotu (wraz ze stołem strugarki). W struganiu wzdłużnym ruchem głównym jest ruch przedmiotu (wraz ze stołem strugarki), a ruchem posuwowym (skokowym) ruch narzędzia.

Na strugarkach można obrabiać powierzchnie zewnętrzne i wewnętrzne, wykonywać rowki i koła zębate.

kształty uzyskane po struganiu
Przykładowe kształty uzyskiwane na strugarkach

Noże strugarskie są używane do pracy na strugarkach wzdłużnych i poprzecznych. Zależnie od sposobu pracy noża rozróżnia się noże strugarskie ogólnego przeznaczenia oraz noże strugarskie kształtowe. Narzędzia te są mało rozpowszechnione ze względu na mała wydajność obróbki.

narzędzia strugarskie
Przykładowe narzędzia strugarskie – 1 – zdzierak prosty 2 – wykańczak, 3 – wykańczak szeroki

Struganie ma charakter obróbki uderzeniowej. Bardzo duży wpływ na dokładność uzyskanej powierzchni ma geometria wykorzystywanego narzędzia.

noże strugarskie proste i wygięte
Mechanizm powstawania zakłóceń obrabianej powierzchni nożami strugarskimi: a) prostymi, b)wygiętymi ½h
c) wygiętymi o h

Do zalet strugania i dłutowania należy:

  • możliwość osiągania dużej dokładności klasy IT 7-14 i chropowatości Ra=0,32-20mm.
  • dobre efekty technologiczne podczas obróbki elementów długich i wąskich oraz powierzchni przerywanych,
  • możliwość obróbki powierzchni trudnodostępnych,
  • łatwość przezbrajania obrabiarki do kolejnych zadań.

Wadą strugania i dłutowania jest mała wydajność, wynikająca z istnienia ruchu jałowego jak i ograniczenia prędkości skrawania, a także uderzeniowego charakteru pracy narzędzi. Z tych względów struganie i dłutowanie stosuje się w produkcji jednostkowej i małoseryjnej oraz na wydziałach remontowych, gdzie obrabia się na ogół pojedyncze elementy maszyn wymagające częstego przezbrajania obrabiarki. W przemyśle na większa skalę z strugarek się nie korzysta. Zostały one zastąpione frezarkami.

< Wróć do poprzedniej strony artykułu